Big data-gebruik juridisch niet onderbouwd

Share on linkedin
Share on facebook
Share on twitter
Share on whatsapp
Share on email

Het Nederlands recht is nog niet ingericht om negatieve gevolgen van big data tegen te kunnen gaan, zo meldt it-platform Computable naar aanleiding van een onderzoek van Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) . De belangrijkste conclusie: hoewel Nederland inzet op een grote rol voor data-gedreven processen binnen de overheid en het bedrijfsleven, is het rechtstelsel nog niet klaar voor het big-datatijdperk.

Dit voorjaar waarschuwde Innovatiejurist Sandra van Heukelom-Verhage van advocatenkantoor Pels Rijcken nog in een artikel in BTG Magazine dat juristen bij dergelijke projecten vaak te laat of niet worden ingeschakeld, waardoor de juridische kosten achteraf vaak kunnen oplopen. “De digitale transformatie is een niet te stoppen trein. We bewegen toe naar een datagedreven economie waarin elke economische beslissing wordt genomen op basis van datasets. Daar zijn alle inspanningen van overheid en bedrijfsleven op gericht. Tegelijkertijd bestaat er veel vrees voor de gevolgen van nieuwe technologieën. Ik snap dat, maar kijk er anders tegenaan. Veel is te ondervangen met goede afspraken en duidelijke spelregels voor het gebruik van technologieën. Er moet alleen nú worden gehandeld.”
Onderzoek
Veel big-dataprojecten starten zonder goed plan of evaluatie achteraf, het delen van een dergelijk proces gebeurt vaak ongereguleerd en het is soms onmogelijk om belangrijke gevolgen van deze processen aan de rechter voor te leggen, stellen de onderzoekers.
De onderzoekers stellen voor de juridische randvoorwaarden voor deze ontwikkeling te verankeren in wet- en regelgeving, waardoor sterke procedurele waarborgen, een goede toegang tot het recht en de bescherming van belangrijke maatschappelijke waarden ook in de data-gedreven samenleving worden gegarandeerd.

Grote gevolgen
Senior researcher Bart van der Sloot noemt in Computable drie punten essentieel. Allereerst stelt hij dat het Nederlands recht erg gericht is op de schade van individuele burgers, terwijl big-dataprojecten vaak grote maatschappelijke gevolgen hebben die het individu overstijgen en waarvan burgers zich dus vaak niet bewust zijn. Die gevolgen zijn volgens hem nu niet of nauwelijks aan te kaarten bij de rechter.
Ook met de analyses van big data gaat het vaak mis, aldus Van der Sloot. ‘Pas als er besluiten worden genomen op basis van big-data-analyses kunnen burgers en organisaties naar de rechter stappen. Maar ook met de analyse van de gegevens zelf gaat het nodige mis, terwijl er nauwelijks controle en toezicht is op hoe die analyses worden uitgevoerd en of ze wel betrouwbaar zijn.’
Tot slot hekelt hij het data-enthousiasme, waardoor big-dataprojecten starten zonder evaluatie of planning. Dit leidt volgens hem tot een slechte besteding van middelen en een hoop onnodig verzamelde gegevens over burgers en groepen in de samenleving.

Over het onderzoek
Twee onderzoekers van het Tilburg Institute for Law, Technology and Society (TILT) hebben in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatie Centrum (WODC) van het ministerie van Justitie drie jaar lang onderzoek verricht naar de ontwikkelingen van big data, in hoeverre het Nederlands recht voldoende bescherming biedt en welke lessen zijn te trekken uit de rechtsbescherming in andere landen. Ook zijn er diepte-interviews gehouden met vijftien sleutelfiguren in Nederland, zoals Ybo Buruma (Hoge Raad), Aleid Wolfsen (Autoriteit Persoonsgegevens), Reinier van Zutphen (Nationale Ombudsman) en Maxim Februari (schrijver/publicist).

De publicatie is hier te lezen

BTG: Verbinding, verbreding en verdieping

Branchevereniging ICT en Telecommunicatie Grootgebruikers (BTG) behartigt de belangen van Nederlandse bedrijven en instellingen door kennis over te dragen en ervaringen uit te wisselen o.a. tijdens events

BTG in beeld en geluid

Expertsessies

Magazine

BTG in Business - Voorjaar 2020
Lees de allerlaatste editie

Meld je aan voor onze nieuwsbrief!

Op de hoogte blijven van evenementen en het laatste nieuws? Schrijf je dan nu in voor onze nieuwsbrief.
  • Dit veld is bedoeld voor validatiedoeleinden en moet niet worden gewijzigd.