Tag: 5G

Europa klaar voor uitrol 5G

Het tijdperk van 4G is gunstig gezind geweest voor de Europese mobiele operators. Dit denken en schrijven onderzoekers van het bureau GSMA Intelligence van de GSMA na onderzoek naar de mobiele ontwikkelingen en de lessen van 4G in de periode 2009-2018. De conclusie van GSMA is dat Europa en de operators klaar zijn voor de uitrol van 5G-netwerken.

In het onderzoek constateert GSMA Intelligence dat 4G vooral het tijdperk was van consolidatie. In veel markten daalde het aantal aanbieders en zorgde regulering ervoor dat er in andere markten er meer aanbieders en dus meer concurrentie opkwam. Vooral kleine operators hebben hun marktaandelen hierdoor zien toenemen.

Eindgebruikerservaring

Ook heeft de komst van 4G geleid tot een betere eindgebruikerservaring, stelt GSMA. Inmiddels heeft 98 procent van de bevolking in 29 Europese landen toegang tot mobiele breedband met een snelheid vanaf 30 Mbps en bedraagt de latency minder dan 30 milliseconden. Dit betekent weer dat mobiele breedband in Europa geschikt is voor veel diensten zoals mobiel internet, gebruik van social media, audio en video streamen en het delen van bestanden. Volgens GSMA zijn bovendien de tarieven gedaald.

Dalende ARPU

Wel ziet GSMA Intelligence een dalende ARPU, wat echter geen effect heeft gehad op de investeringen van operators in de onderzochte periode. Verder verbeterden de netwerkprestaties door meer efficiency en beter gebruik van resources, vooral in de markten met drie aanbieders. De onderzoekers zien een verband tussen geconcentreerde markten en meer CAPEX van operators wat volgens hen leidt tot betere netwerkprestaties.

5G-straling blijft volgens RIVM binnen Europese norm

De blootstelling aan de elektromagnetische velden die ontstaan via 5G-systemen is in Nederland lager dan de limieten die de Europese Unie aanbeveelt. Dat blijkt uit de metingen en berekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in opdracht van Agentschap Telecom.

Het RIVM deed wetenschappelijk literatuuronderzoek naar de mogelijke toekomstige blootstelling aan elektromagnetische velden (emv) afkomstig van 5G-systemen en welke gezondheidseffecten dit potentieel met zich meebrengt. Het onderzoek keek specifiek naar de straling van twee soorten 5G-antennes: small cells (kleinere antennes in gebouwen en op drukkere buitenplaatsen) en massive multiple-input multiple-output (massive mimo). Daarnaast hebben het RIVM en Agentschap Telecom gezamenlijk praktijkonderzoek gedaan bij 5G-testopstellingen.

Verwachte toename

Het rapport concludeert dat de blootstelling aan elektromagnetische velden lager is dan de Europese Unie aanbeveelt (1999/519/EG). Echter verwachten de onderzoekers, op basis van de bestudeerde literatuur, dat het aantal bronnen van elektromagnetische velden gaat toenemen. Ook is sprake van toenemend gebruik van datacommunicatie. In welke mate de blootstelling ten opzichte van de limieten wijzigt, is nu niet met zekerheid te voorspellen.

Vervolgmetingen

Vervolgmetingen moeten uitwijzen hoe de blootstelling zich daadwerkelijk ontwikkelt bij bredere ingebruikname van 5G-systemen en hoe die blootstelling moet worden gemeten als meerdere gebruikers tegelijk contact hebben met een zender. Het Agentschap Telecom blijft daarom ook metingen uitvoeren tijdens en na de introductie van 5G.

Op deze manier wil het agentschap duidelijkheid bieden over de huidige en verwachte veldsterktes op 5G-locaties en hoe deze waarden zich verhouden tot de geldende blootstellingslimieten. Ook moet duidelijk worden hoe de variabele blootstelling bij meerdere zenders en gebruikers moet worden gemeten, en of er geen verstoring van elektronische apparatuur optreedt.

T-Mobile introduceert Unlimited 5G ready abonnement

T-Mobile introduceert volgende maand een 5G ready abonnement als uitbreiding op het bestaande Unlimited abonnement. Klanten hebben hiermee direct toegang tot het 5G-netwerk zodra dit beschikbaar is. Uiteraard kunnen klanten met dit abonnement bellen in Nederland en EU-landen maar het biedt ook 'extra veilig internet', meldt de operator.

T-Mobile speelt met dit nieuwe uitgebreidere abonnement naar eigen zeggen in op de wensen van klanten en de ontwikkelingen in de markt. Nieuw is de claim van ‘extra veilig internet’, zoals T-Mobile het zelf noemt. Via ingebouwde antivirussoftware wordt onveilig dataverkeer van websites en apps volgens de operator direct geblokkeerd.

Beschikbaarheid toestellen

T-Mobile verwacht in het eerste kwartaal de eerste 5G-toestellen op de Nederlandse markt te introduceren. Hiermee hebben klanten met dit abonnement toegang tot het 5G-netwerk zodra dit beschikbaar is. Directeur Consumentenmarkt Tisha van Lammeren zegt dat T-Mobile op schema ligt om als eerste in Nederland een landelijk dekkend 5G-netwerk uit te rollen. “We bieden klanten met een 5G-toestel en dit uitgebreide Unlimited abonnement de zekerheid en de primeur om als eerste toegang te krijgen tot 5G. Klanten weten nu al precies wat het allernieuwste 5G Unlimited abonnement gaat kosten en zijn klaar voor de volgende stap in telecom”, aldus Van Lammeren.

Het T-Mobile 5G ready abonnement van T-Mobile is vanaf februari beschikbaar voor 37,50 euro per maand.

BTG reageert op consultatie Multibandveiling

Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat heeft de openbare consultatie van de Multibandveiling gesloten. In totaal zijn er 724 reacties gekomen waarvan de meeste van particulieren die uitstel van 5G willen. Ook bedrijven en andere marktpartijen uit de sector hebben gereageerd, waaronder BTG.

Met de Multibandveiling verdeelt Agentschap Telecom landelijk beschikbare frequentieruimte onder de deelnemers aan de veiling. De deelnemers bieden op vergunningen voor openbare mobiele communicatie. Hieronder vallen ook 4G en 5G. De vergunningen lopen tot 2040. Staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken en Klimaat heeft in december de consultatie gestart voor de veiling van frequenties. Deze zogenoemde conceptregelgeving bevat zowel de voorgestelde opzet als de minimum opbrengst (0,9 miljard euro) van de landelijke veiling in het voorjaar van 2020. Na de veiling blijven minimaal drie partijen diensten aanbieden aan Nederlandse consumenten en bedrijven.

Veilingopbrengst

BTG denkt dat een (hoge) veilingopbrengst voor de overheid kan betekenen dat de verwervers van spectrum bij de veiling de kosten zullen doorberekenen in de tarieven van hun dienstverlening. Een lagere opbrengst is weliswaar minder gunstig voor de schatkist, maar gunstiger voor het bedrijfsleven. Verder pleit BTG, niet voor het eerst trouwens, voor strengere eisen aan indoordekking en afzonderlijk spectrum voor bedrijven.

Gebrek aan transparantie

T-Mobile en VodafoneZiggo hebben geen openbare reactie gegeven. KPN wel en die operator heeft vooral kritiek op de geheimhouding voor en tijdens de veiling. EZK wil voorkomen dat deelnemers aan de veiling hun gedrag op elkaar gaan afstemmen. Net als bij eerdere veilingen geldt een zware geheimhoudingsplicht, die al begint zodra bedrijven een aanvraag hebben gedaan en dus nog voordat ze deelnemer worden. Ook tijdens de veiling krijgen deelnemers beperkte informatie over het verloop van de biedingen. Deze keuzes kunnen leiden tot een inefficiënte uitkomst, stelt KPN. “De beperkte transparantie zowel vooraf als tijdens de veiling en de resulterende zweem van geheimzinnigheid verhogen het risico op ongewenste en inefficiënte veilinguitkomsten.” KPN meent dat meer transparantie over de identiteit van bieders en hun onderlinge verbondenheid noodzakelijk is.

Verder noemt KPN de verplichtingen zwaar. De overheid wil een dekkingseis van 98 procent per gemeente en een snelheidseis van 8 Mbps. KPN noemt dit in internationaal verband uitzonderlijk hoog. Beperkte informatie

Beperkte informatie

Ook de beperkte informatie tijdens de veiling oogst kritiek. De veilingmeester geeft tijdens de veiling geen informatie over het aantal biedingen. Het ministerie motiveert het achterhouden van informatie over de geaggregeerde vraag tijdens de veiling vanuit de zorg dat deelnemers anders hun biedgedrag zouden kunnen afstemmen om de veiling sneller te beëindigen.

Andere reacties

Ook andere bedrijven hebben een reactie gegeven. Ericsson roept het ministerie op om de markt tijdig duidelijkheid te geven over drie bestaande onzekerheden: 700 MHz, 3,5 GHz en 26 GHz. De overheid heeft nog niet bepaald wat zij wil met de rest van de 700 MHz-band. Behalve de 2x30 MHz voor mobiele netwerken zitten er ook nog guard bands en een 25 MHz ‘band gap’. Datzelfde geldt voor de 5G-banden: 3,5 GHz en 26 GHz. Het is nog steeds niet duidelijk of de satellietinterceptie in Burum tijdig verhuisd wordt. EZK wil geen landelijke vergunningen voor 26 GHz. Ericsson adviseert die wel uit te geven, mits er een goed systeem is voor de verhuur of verhandelbaarheid van vergunningen.

5G cruciaal voor Nederlandse IT en telecom

Nederland loopt achter als het gaat om de adoptie van 5G, vooral op landen in Azië. Dit stelt althans ABN AMRO naar aanleiding van eigen onderzoek. Oorzaken zijn volgens de bank dat 4G voor veel toepassingen momenteel nog afdoende lijkt en dat Nederland de snelste 4G-netwerken ter wereld heeft. Nederland kan het zich volgens ABN AMRO echter niet veroorloven achteraan te lopen als de 5G-ontwikkelingen daadwerkelijk op stoom komen.

De eerste veilingen van 5G vinden later dit jaar ook in ons land plaats. "Het is van groot belang dat Nederland een inhaalslag maakt en de voordelen van 5G ten volle gaat benutten”, benadrukt Kasper Buiting, Sector Econoom Technologie, Media en Telecom van ABN AMRO. “Zo brengen de veel hogere snelheden van 5G kansrijke verdienmodellen en nieuwe toepassingen voor diverse sectoren in het bedrijfsleven, zoals de zelfrijdende auto en VR-diensten, binnen handbereik. Een te langzame ontwikkeling van 5G kan op den duur ten koste gaan van de concurrentiepositie en het gunstige vestigingsklimaat voor IT-bedrijven in Nederland.”

IT als groeimotor

De IT-dienstverlening - de grootste branche in de sector Technologie, Media en Telecom (TMT) - is een belangrijke aanjager van groei in de Nederlandse economie, stelt de bank. In de eerste drie kwartalen van 2019 groeide de omzet van dit segment met 7 procent op jaarbasis. Vooral softwarebedrijven en hostingbedrijven zijn – onder invloed van een toenemende vraag naar cloud-based diensten - een belangrijke groeimotor van de IT-dienstverlening.

Aanhoudende groei

Hoewel ABN AMRO verwacht dat het bbp in Nederland in 2020 met minder dan 1 procent groeit, stijgt de omzet van de TMT-sector naar verwachting met 3 procent en zal de IT-branche nog beter presteren (+4,5 procent). De sterke groei van deze branche heeft de afgelopen jaren gezorgd voor een sterke groei van het aantal werknemers.

Personeelstekort

Tegelijk is dit ook het grootste probleem van de IT-branche, er blijft een groot tekort aan IT-personeel. In de telecombranche was in 2019 juist sprake van krimp (-0,5 procent), mede als gevolg van de digitalisering, de focus op dataverkeer en dalende prijzen van telefoniediensten. In 2020 verwacht ABN AMRO een verder dalende omzet van telecombedrijven: -2,0 procent. Ook andere branches binnen de sector, zoals uitgeverijen en drukkerijen, zullen komende jaren een lichte omzetkrimp laten zien.

Opkomst 5G leidt tot grootste DDoS-aanval ooit

De uitrol van 5G heeft ook een keerzijde. Althans dit denkt het bedrijf Mimecast dat in de loop van 2020 een nieuwe golf DDoS-aanvallen voorspelt. Het bedrijf vroeg experts naar hun verwachtingen voor 2020 en die waarschuwen vooral voor het gebruik van slecht beveiligde Internet of Things (IoT)-apparaten. Het securitybedrijf ziet dit als opmaat naar de grootste DDoS-aanval ooit.

Op basis van de huidige ontwikkelingen in de securitywereld en de inzichten van het Threat Intelligence-team doet Mimecast de volgende voorspellingen:

  1. Toename omvang en frequentie DDoS-aanvallen

5G-netwerken zorgen ervoor dat het IoT nog sneller kan groeien. Daardoor zijn er ook steeds meer slecht beveiligde apparaten online. Criminelen kunnen deze devices volgens Mimecast eenvoudig hacken en voor hun eigen karretje spannen. Zo ontstaan grote IoT-botnets waarmee krachtige DDoS-aanvallen kunnen worden uitgevoerd. Dat gebeurde de afgelopen jaren bijvoorbeeld via het Mirai-botnet.

Mimecast verwacht dat de uitrol van 5G leidt tot een gigantisch IoT-botnet dat uit meer dan 1 miljoen apparaten bestaat. Dit mondt volgens het bedrijf eind 2020 uit in de grootste DDoS-aanval tot nu toe. Zo zou het bijvoorbeeld zomaar kunnen dat de online handel tijdens Black Friday volledig stil komt te liggen.

  1. Cyberverzekeringen ten koste van weerbaarheid

Cyberverzekeringen worden steeds populairder. Daarmee verschuift de focus van digitale weerbaarheid naar compensatie van schade en boetes. Zo wordt bij een ransomwarebesmetting sneller gekozen voor het betalen (en uitkeren) van losgeld. Dat houdt het businessmodel van cybercriminelen in stand. Bovendien is er minder budget voor beschermende maatregelen.

Mimecast verwacht dat dit uiteindelijk slecht uitpakt voor de digitale weerbaarheid van Nederland, tenzij verzekeraars veel strengere eisen stellen aan bijvoorbeeld de netwerkbeveiliging van klanten.

  1. Piek tijdens Songfestival, EK voetbal en Olympische Spelen

Cybercriminelen spelen handig in op vakanties, feestdagen en evenementen. Zo ziet Mimecast momenteel allerlei Kerstmis-gerelateerde phishingmails voorbijkomen. In 2020 kunnen aanvallers zich helemaal uitleven rondom het Eurovisie Songfestival, EK voetbal en de Olympische Spelen. Aangezien het Songfestival in Rotterdam wordt gehouden en Amsterdam een van de speelsteden van het EK is, is het vrijwel zeker dat ook Nederlanders doelwit worden. Mogelijk is ook de Formule 1-race in Zandvoort een interessant 'haakje' voor phishingaanvallen.

Mimecast adviseert fans en supporters zowel hier als in het buitenland om extra alert te zijn. Zij moeten zeer zorgvuldig omgaan met data, devices en digitale communicatie om schade te voorkomen.

  1. Verfijnde aanvallen op MKB en (semi-)overheid

Van ransomware-as-a-service tot vishing (een vorm van phishing waarbij gebruik wordt gemaakt van een telefoongesprek): cybercriminelen breiden hun wapenarsenaal continu uit. De technologie voor het uitvoeren van geavanceerde aanvallen wordt steeds toegankelijker. Een slecht georganiseerde bende, of zelfs een individu zonder technische kennis kan al veel schade aanrichten. Grote bedrijven zijn zich steeds meer bewust van de risico's. Zij hebben bovendien de middelen om passende securitymaatregelen te treffen. Dat geldt echter niet altijd voor kleinere organisaties.

Mimecast voorziet een forse toename van cyberaanvallen op het midden- en kleinbedrijf. Ook relatief kleine (semi-)overheidsinstellingen zoals gemeentes en universiteiten lopen een verhoogd risico.

  1. EU-US PrivacyShield wordt ongeldig verklaard

Het EU-US Privacy Shield is een overeenkomst tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie op basis waarvan persoonsgegevens doorgegeven mogen worden. Die bepaalt de manier waarop onze persoonsgegevens worden verwerkt en beveiligd. Problematisch is dat grote verschillen bestaan tussen de privacywetgeving (en het toezicht op naleving daarvan) van de VS en de EU. Feitelijk is er geen Amerikaanse tegenhanger van 'onze' zeer complete, strenge en uniforme AVG.

Een andere uitdaging is dat de Verenigde Staten op grote schaal persoonsgegevens hebben verzameld, ook van Europese burgers. Evident is dat het Privacy Shield niet voldoende bescherming biedt. Mimecast voorspelt dan ook dat de overeenkomst in de nabije toekomst ongeldig wordt verklaard.

Belang van digitale weerbaarheid

"Niemand weet precies hoe de wereld van cybersecurity en privacy er over een jaar uitziet", zegt VP DMARC Dirk Jan Koekkoek van Mimecast. "Maar één ding is zeker: cyberaanvallen worden alsmaar geavanceerder. Alleen bedrijven die voorbereid zijn op elk scenario, minimaliseren de impact op uw bedrijfsvoering voor, tijdens en na een incident."

Nederlanders positief over komst 5G

De meeste Nederlanders hebben positieve verwachtingen over 5G en de toepassingen die hiermee mogelijk, makkelijker of sneller worden. Dit schrijft Telecompaper in het rapport 'Impact 5G in Nederland - Perspectief consumenten'. Het onderzoek voor het rapport is in november uitgevoerd onder 1.000 Nederlanders.

Telecompaper heeft een top 10 samengesteld over de verwachtingen van Nederland op het gebied van 5G. Op een gedeelde eerste plaats staan monitoring van riolering en regenval (om overstromingen te voorkomen) en betere aansluiting van stoplichten op het verkeer. Verder staan er veel toepassingen op het gebied van gezondheid in de 'positieve' top 10. Het voordeel van 5G op het gebied van lage latency komt pas naar voren bij 'operaties op afstand', op een achtste plek.

Bekendheid 5G

Een meerderheid van de Nederlanders is in meer of mindere mate bekend met de komst van 5G-netwerken. Van de Nederlanders geeft 56 procent aan bekend te zijn met 5G en is 13 procent volledig onbekend met de opvolger van 4G/LTE. Vooral senioren zijn volledig onbekend met 5G, terwijl 16-35 jarigen vaker aangeven wel bekend zijn 5G. Dat bleek eerder al uit een publicatie van Telecompaper tijdens het congres Telecom Insights over de impact van 5G.

Meeste Nederlanders positief over 5G-toepassingen

Het rapport over 5G en Nederlandse consumenten gaat ook in op de mogelijke toepassingen van 5G en de verwachte invloed van de technologie op het dagelijkse leven. Behalve dat een meerderheid van Nederlanders (59 procent) zeker of mogelijk een impact van 5G verwacht, kijken de meeste Nederlanders ook positief tegen deze impact aan.

Zo verwacht 93 procent van de Nederlanders een positieve invloed van 5G als het gaat om monitoring-toepassingen: om overstromingen te voorkomen en om verkeer beter te geleiden. Het gaat daarbij onder meer om het plaatsen van sensors die de mate van verkeer monitoren om zo de werking van stoplichten beter op deze stromen af te stemmen. 5G is hier bijvoorbeeld belangrijk om de informatie en eventueel al inzichten van sensors razendsnel te verwerken en zo stoplichten realtime aan te sturen.

Monitoring chronische aandoeningen

Overwegend positief zijn Nederlanders ook over de mogelijkheid die 5G-technologie biedt om mensen met een chronische aandoening zoals hart- en vaatziekten thuis te monitoren. Informatie die via sensors wordt verzameld, kan dan bij afwijkingen direct voor een waarschuwing richting patiënt en zorgverleners zorgen. Nu vindt dergelijke controle slechts enkele malen per jaar plaats tijdens een consult in het ziekenhuis. Op beperkte schaal worden dergelijke e-health toepassingen nu al ingezet voor de monitoring van een reeks chronische aandoeningen.

Dezelfde positieve visie (ruim 80 procent) bestaat bij beveiliging van gebouwen met slimme sensors en camera’s en bij sensors die aangeven wanneer afvalbakken vol zijn en geleegd moeten worden. In Engeland deed operator BT enkele jaren geleden al proeven met dergelijke monitoring. Dat bespaarde onder meer brandstof omdat er altijd een optimale afvalroute gereden wordt. Meer dan 60 procent van de Nederlanders denkt ook dat 5G kan helpen bij lantaarnpalen die alleen branden wanneer er iemand in de buurt is: dit kan positief uitpakken voor veiligheid en duurzaamheid (minder energieverbruik).

Minderheid positief over zelfrijdende auto’s

Een minderheid van de Nederlanders is positief wanneer het gaat om zelfrijdende auto’s en drones. In beide gevallen is rond de 40 procent van de Nederlanders positief over bijvoorbeeld levering van goederen. Mogelijk hebben de lage percentages hier te maken met berichtgeving in de media over de gevaren van drones in het luchtruim en ongevallen tijdens pilots met zelfrijdende auto’s.

Overheid maakt regels core netwerken en start consultatie 5G-veiling

De regering mag providers verplichten om in hun core netwerken enkel netwerkapparatuur te gebruiken van vertrouwde leveranciers. Dit staat in een Algemene Maatregel van Bestuur (AmvB) in aanloop naar 5G, die is bedoeld om buitenlandse spionage, beïnvloeding en sabotage te voorkomen. Staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken heeft gisteren tevens aankondigingen gedaan over de 5G-frequentieveiling volgend jaar.

De nieuwe AMvB over de core netwerken is een uitvloeisel van onderzoek door De Taskforce Economische Veiligheid onder leiding van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) die stelt dat het huidige beeld van de risico's voor de nationale veiligheid onvoldoende is. Als onderdeel van de maatregelen kunnen telecomaanbieders worden verplicht om uitsluitend apparatuur van vertrouwde leveranciers te gebruiken in de kritieke delen van hun netwerken. Hiermee wil de Nederlandse regering voorkomen dat onbetrouwbare bedrijven in de core netwerken komen. De overheid beschrijft die als ‘netwerken waarbij misbruik een nationaal veiligheidsrisico kan vormen’ als de leverancier uitgebreide toegang tot gevoelige locaties of ICT-systemen krijgt.

Volgens staatssecretaris Keijzer is dit besluit in lijn met de Europese afspraken die eerder deze week zijn gemaakt. Alle lidstaten hebben in de EU Telecomraad besloten om apparatuur in kritieke onderdelen van het netwerk alleen te laten leveren door betrouwbare leveranciers.

Veilingen 5G-frequenties

De maatregel is ook genomen in het licht van de veiling van een deel van de frequenties voor 5G volgend jaar. Keijzer heeft gisteren laten weten dat die zullen plaatsvinden voor 30 juni 2020. De 3,5 GHz-band wordt begin 2022 geveild. Tijdens de veiling geeft het ministerie van EZ geen informatie over het aantal deelnemers en hun namen. Na afloop worden de winnende partijen bekend gemaakt en zal de staatssecretaris het biedproces openbaar maken. De minimum opbrengsten voor de vergunningen bedragen in 0,9 miljard euro. Op 98 procent van de oppervlakte van elke Nederlandse gemeente moet in de toekomst 5G-dekking zijn gerealiseerd. In deze dekkingseis zitten ook normen voor de minimale snelheid op de uiterste randen van een mobiel netwerk.

Bij de veiling worden maatregelen genomen om te zorgen dat deelnemende marktpartijen over maximaal veertig procent van het totaal aan beschikbare frequenties kunnen beschikken. Daarbij worden ook de huidige vergunningen van de aanbieders meegeteld. Dat betekent dat er minimaal drie aanbieders komen van snelle mobiele 5G-communicatie. Op die manier borgt het ministerie van EZ naar eigen zeggen voldoende concurrentie op de telecommarkt.

Onbetrouwbare leveranciers

Uitsluiting van onbetrouwbaar geachte leveranciers kan plaatsvinden conform de AMvB indien het vermoeden bestaat dat deze de Nederlandse telecominfrastructuur- en diensten kan misbruiken of kan laten uitvallen. Of als deze partij nauwe banden onderhoudt met of onder wettelijke controle door buitenlandse overheden staat dan wel derde partijen zoals bedrijven en inlichtingendiensten die betrokken zijn bij spionage, beïnvloeding of sabotage. De beoordeling hiervan gaat in overleg met de NCTV en de Nederlandse inlichtingendiensten.

Netwerk Den Haag als eerste in Nederland klaar voor 5G

Als eerste stad in Nederland heeft Den Haag een mobiel netwerk dat helemaal is ingericht voor 5G. In de afgelopen maanden is het netwerk technisch getest, zodat de stad, meteen na de frequentieveiling in 2020, toegang heeft tot het 5G-netwerk. Dit gaat er van uit dat T-Mobile in de komende veiling 5G-frequenties weet te verkrijgen.

Hiermee realiseren de gemeente en T-Mobile hun gezamenlijke ambitie om Den Haag als eerste stad in Nederland te voorzien van een volledig dekkend 5G-netwerk. Dit sluit aan bij de ambitie van de Europese Commissie om in 2020 in elk EU-land minstens één grote stad te hebben waar 5G beschikbaar is. In de komende tijd worden verschillende innovatieve 5G IoT-toepassingen op het gebied van zorg, veiligheid en mobiliteit gerealiseerd. Met het gereedmaken van het netwerk in Den Haag, zet T-Mobile een belangrijke eerste stap op weg naar de uitrol van een landelijk dekkend 5G-netwerk in 2020. Dit is één van de beloftes die T-Mobile Nederland deed voorafgaand aan het samengaan met Tele2.

Sinds de start van hun samenwerking begin dit jaar, werken de gemeente Den Haag en T-Mobile hard aan de voorbereidingen van de lancering van 5G in de hofstad. Dit najaar is het netwerk technisch gereed gemaakt en dankzij experimenteervergunningen daadwerkelijk getest. Naar verwachting vindt komend voorjaar de veiling van de eerste 5G-frequentie in Nederland plaats. Na die veiling gaat het hele 5G-netwerk van T-Mobile in Den Haag in één keer ‘aan’.

Slimme lantaarnpalen en buurtbrandmelders

Met de lancering van 5G na de veiling zijn al veel innovaties mogelijk. In het Living Lab Scheveningen realiseert T-Mobile samen met lokale initiatieven verschillende projecten op het gebied van onder andere zorg, veiligheid en mobiliteit, waaronder:

  • De VeiligeBuurt-App is een app die alle met 5G verbonden brandalarmen met elkaar verbindt. In geval van een noodsituatie in een buurt ontvangen verbonden buurtbewoners een melding, zodat zij hulp kunnen verlenen.
  • De aanleg van slimme lantaarnpalen die draadloos verbonden zijn met het 5G-netwerk. De palen zijn uitgerust met verschillende sensoren, waarmee bijvoorbeeld lichtoverlast wordt tegengegaan rond natuurgebieden, maar ook luchtkwaliteit en geluidsoverlast worden gemeten.
  • Slim parkeren met Spotten. Met 5G-connectiviteit worden diverse data uit onder andere sensoren in het wegdek gecombineerd en wordt beschikbare parkeercapaciteit nauwkeurig in beeld gebracht. Dit draagt voor alle gebruikers bij aan het oplossen van de parkeerproblematiek.
Nederland inrichten voor 5G

Het netwerk in Den Haag volledig inrichten voor 5G is voor T-Mobile een belangrijke eerste stap op weg naar de uitrol van een landelijk dekkend 5G-netwerk. Kim Larsen, Directeur IT & Technologie bij T-Mobile: “Het beschikbaar maken van 5G in Den Haag is een mooi begin van hoe we zo snel mogelijk heel Nederland gaan voorzien van 5G. Zowel in de grote steden als in kleinere dorpen en landelijke gebieden.”

Na de spectrumveiling in 2020 worden de komende jaren ook de volgende 5G-frequenties 3,5 GHz en 26 GHz beschikbaar gesteld. Hiermee nemen de mogelijkheden en snelheden van het 5G-netwerk nog verder toe. Larsen: “De mogelijkheden die 5G straks te bieden, heeft zijn eindeloos. Van innovatieve oplossingen in de zorg en landbouw tot de uitrol van hele Smart Cities. Met 5G breken we straks technologische limieten waar we ons nu nog geen voorstelling van kunnen maken.”

KPN 5G Field Lab voor automotive toepassingen van start gegaan

Op de Automotive Campus in Helmond is het automotive 5G-Field Lab van KPN van start gegaan. Als onderdeel van het Europese Concorda project worden door KPN, Ericsson, TU Eindhoven, Tass International en OPNT de mogelijkheden van connected & automated driving getest.

Hiervoor zijn op het mobiele netwerk van KPN de eerste 5G technieken geactiveerd, met name toegespitst op het verlagen van de reactietijd (low latency). Aan de hand van een aantal concrete toepassingen zal de waarde van mobiele netwerken voor de automotive sector worden onderzocht.

Om de mogelijkheden van 5G technologie voor de automotive sector te tonen reed tijdens de livegang een auto met afgeplakte ramen over een afgesloten parcours. De auto was voorzien van een aantal camera’s en werd bestuurd door een chauffeur die was uitgerust met enkel een virtual reality-bril, waarop hij de camerabeelden zag. Dankzij de lage vertragingstijd op het KPN netwerk, wist de chauffeur steeds tijdig te anticiperen op de getoonde beelden en kon hij het voertuig over het parcours rijden.

De testen spelen zich af op de A270 tussen Helmond en Eindhoven en op de nabij gelegen Automotive Campus. Hiervoor is de vertragingstijd op het mobiele netwerk dankzij geavanceerde technologieën sterk omlaag gebracht. Eén van deze technologieën is Multi-Access Edge Computing (MEC), waarbij de verwerking van de data plaatsvindt op een locatie dichtbij de tests. Hierdoor is de reactietijd van het netwerk vele malen sneller, een eigenschap die cruciaal is wanneer voertuigen communiceren via een mobiel netwerk.

Begin 2019 zullen op de openbare weg de eerste tests gehouden worden voor het Concorda project. Dit Europese project is er op gericht om de stijging van files af te remmen, de verkeersveiligheid te vergroten en de rijervaring te verbeteren. Een van de toepassingen die getest zal worden is Cooperative Adaptive Cruise Control (CACC), waarbij voertuigen elkaar via het mobiele netwerk real-time zullen informeren wanneer ze accelereren dan wel remmen. Hierdoor kan de afstand tussen voertuigen sterk worden verkleind, wat zorgt voor minder files en ook minder ongelukken. Een andere toepassing die KPN wil uitproberen zijn voertuigen die via het mobiele netwerk communiceren met hun omgeving, zoals verkeerslichten. Dit voorkomt onnodige stops, wat leidt tot minder uitstoot, minder vertraging en lagere brandstofkosten.

KPN gaat met zijn 4G-netwerk stapsgewijs voorsorteren op de komst van 5G. De testen in Helmond zijn onderdeel van vier verschillende Field Labs voor 5G-toepassingen in de landbouw, stedelijke gebieden, industrie en havengebied en de automotive-sector. In deze Field Labs onderzoekt KPN samen met klanten en technologiepartners hoe 5G bedrijfsprocessen kan optimaliseren en de klantervaring kan verbeteren.